«ایران پتروکم» ریل‌گذاری سرمایه‌گذاری مولد به‌جای خام‌فروشی پتروشیمی

بامدادجنوب_حجت عبدالهی‌پور

در شرایطی که صنعت پتروشیمی ایران بیش از هر مقطع دیگری با ضرورت تعمیق ساخت داخل، کاهش وابستگی فناورانه و تقویت زنجیره تأمین داخلی روبه‌روست، برگزاری رویدادهای تخصصی هدفمند، نقشی فراتر از نمایش توانمندی‌ها پیدا کرده‌اند. در همین چارچوب، سومین دوره همایش و نمایشگاه بین‌المللی ایران پتروکم از ۱۶ تا ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در مرکز نمایشگاه‌های بین‌المللی جزیره کیش برگزار می‌شود؛ رویدادی که با هدف حمایت عملی از تولیدکنندگان داخلی، شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه فناوری‌های راهبردی صنعت پتروشیمی طراحی شده است.

تجربه برگزاری دو دوره پیشین ایران پتروکم نشان داد که این نمایشگاه، در صورت حفظ تمرکز تخصصی، می‌تواند به سکویی برای پیوند میان نیازهای واقعی شرکت‌های پتروشیمی و ظرفیت‌های فنی سازندگان داخلی تبدیل شود. سومین دوره این رویداد نیز به همت شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس و با حضور طیف گسترده‌ای از شرکت‌های پتروشیمی، تولیدکنندگان تجهیزات، صنعت‌گران، شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان فعال در زنجیره پتروشیمی برگزار می‌شود؛ حضوری که بیانگر رویکردی مسئله‌محور و مبتنی بر توسعه پایدار صنعت است.

ایران پتروکم ۲۰۲۶ که به‌عنوان بزرگ‌ترین رویداد تخصصی صنعت پتروشیمی کشور شناخته می‌شود، در فضایی به وسعت ۱۰ هزار متر مربع و با مشارکت بیش از ۱۰۰ شرکت ملی و بین‌المللی برگزار خواهد شد. در این نمایشگاه، تازه‌ترین دستاوردها و فناوری‌ها در حوزه‌هایی نظیر تجهیزات و ماشین‌آلات صنعتی، پلیمرها، کاتالیست‌ها، مواد شیمیایی، سیستم‌های اتوماسیون و راهکارهای نوین فناورانه در معرض دید فعالان صنعت قرار می‌گیرد؛ بخشی که به‌ویژه برای شرکت‌های دانش‌بنیان، فرصتی کم‌نظیر جهت معرفی محصولات و ورود به بازارهای بزرگ صنعتی فراهم می‌کند.

در کنار بخش نمایشگاهی، نشست‌ها و کارگاه‌های تخصصی با هدف ایجاد ارتباط مستقیم میان صنعت‌گران، شرکت‌های پتروشیمی و شرکت‌های فناور برگزار خواهد شد؛ نشست‌هایی که در آن، نیازهای فنی و عملیاتی صنعت مطرح و درباره مسیرهای بومی‌سازی، توسعه فناوری و بهبود بهره‌وری بحث و تبادل‌نظر می‌شود. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که چنین فضاهایی، اگر به تصمیم‌سازی و تعریف پروژه‌های مشترک منجر شوند، می‌توانند نقش موثری در تقویت تاب‌آوری صنعت ایفا کنند.

از سوی دیگر، صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست‌جمهوری نیز در راستای توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان، با حمایت از حضور این شرکت‌ها و برپایی پاویون شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران پتروکم تلاش کرده است مسیر ورود فناوری‌های داخلی به بدنه اصلی صنعت پتروشیمی را هموارتر کند. این حمایت‌ها، در کنار همراهی نهادهایی چون وزارت نفت، وزارت صنعت، معدن و تجارت، شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، بر اعتبار و اثرگذاری این رویداد افزوده است.

حضور هیأت‌های تجاری از کشورهای همسایه نیز بعد بین‌المللی ایران پتروکم را تقویت کرده و امکان توسعه همکاری‌های صادرات‌محور و تعاملات فناورانه فرامرزی را برای شرکت‌های داخلی فراهم آورده است. در مجموع، سومین دوره ایران پتروکم نه‌تنها یک رویداد نمایشگاهی، بلکه پلتفرمی راهبردی برای پیوند دانش، صنعت و بازار تلقی می‌شود؛ سکویی که می‌تواند نقش موثری در ارتقای رقابت‌پذیری صنعت پتروشیمی ایران در سطح منطقه‌ای و جهانی ایفا کند. این نمایشگاه از ۱۶ تا ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴، هر روز از ساعت ۱۷ تا ۲۲ در مرکز نمایشگاه‌های بین‌المللی جزیره کیش پذیرای بازدیدکنندگان و فعالان صنعت خواهد بود. در این میان، حضور پررنگ و هدفمند پتروشیمی‌های شاخص منطقه پارس جنوبی، وزن صنعتی و تخصصی ایران پتروکم را دوچندان کرده و این رویداد را به تبلور عینی توانمندی‌های ملی در مسیر توسعه پایدار، تکمیل زنجیره ارزش و حضور موثر در بازارهای فرامنطقه‌ای تبدیل کرده است.

یک کارشناس ارشد حوزه انرژی و پتروشیمی با اشاره به اهمیت راهبردی حضور شرکت‌های مستقر در پارس جنوبی در سومین نمایشگاه ایران پتروکم به بامداد جنوب گفت: پتروشیمی‌هایی مانند آریاساسول، پتروشیمی پارس، نوری و سایر واحدهای فعال در منطقه پارس جنوبی، ستون فقرات صنعت پتروشیمی کشور به‌شمار می‌آیند. حضور این شرکت‌ها در ایران پتروکم، به‌معنای نمایش ظرفیت واقعی تولید، تنوع محصول و توان صادراتی ایران در بالادست و میاندست زنجیره پتروشیمی است، نه صرفاً ارائه بروشور و دستاوردهای تئوریک.

به گفته رضا حاتمی، بخش قابل توجهی از خوراک گازی کشور در پارس جنوبی تولید و در همین منطقه به محصولات پایه‌ای مانند متانول، اتیلن، پروپان و بوتان تبدیل می‌شود. زمانی که بازیگران اصلی این زنجیره در یک رویداد تخصصی کنار هم قرار می‌گیرند، زمینه هم‌افزایی میان شرکت‌های تولیدکننده، پیمانکاران EPC، سازندگان تجهیزات، شرکت‌های دانش‌بنیان و متولیان صادرات فراهم می‌شود؛ موضوعی که برای عبور از خام‌فروشی و توسعه صنایع پایین‌دستی حیاتی است.

وی در ادامه با تاکید بر بعد فناورانه نمایشگاه افزود: واحدهای بزرگ پارس جنوبی طی سال‌های اخیر در حوزه بومی‌سازی کاتالیست‌ها، تجهیزات فرایندی، مدیریت انرژی و پروژه‌های کاهش مصرف سوخت و انتشار آلاینده‌ها تجربیات ارزشمندی اندوخته‌اند. حضور این شرکت‌ها در ایران پتروکم بستری ایجاد می‌کند تا این دانش عملیاتی به‌صورت مستقیم به دیگر فعالان صنعت و شرکت‌های نوآور منتقل شود و از دل آن پروژه‌های مشترک فناورانه و سرمایه‌گذاری شکل بگیرد.

حاتمی با تاکید بر اینکه اهمیت ایران پتروکم زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم بسیاری از هیات‌های تجاری خارجی و فعالان بازار منطقه‌ای، پارس جنوبی را با نام همین پتروشیمی‌ها می‌شناسند، تصریح کرد: حضور موثر آریاساسول، پارس و دیگر شرکت‌های مطرح این منطقه، به شرکای بالقوه خارجی پیامی مبنی بر پایداری تولید، امنیت خوراک و قابلیت اتکای صنعت پتروشیمی ایران برای قراردادهای بلندمدت و همکاری‌های صادرات‌محور مخابره می‌کند.

این کارشناس حوزه انرژی یادآور شد: اگر ایران پتروکم به‌درستی از ظرفیت حضور پتروشیمی‌های پارس جنوبی بهره بگیرد، این نمایشگاه می‌تواند از یک رویداد سالانه فراتر رود و به سکوی سیاست‌گذاری صنعتی، جهت‌دهی سرمایه‌گذاری و تقویت جایگاه ایران در زنجیره جهانی پتروشیمی تبدیل شود؛ نقشی که تنها با مشارکت فعال بازیگران اصلی این صنعت قابل تحقق است.

به عقیده وی، نمایشگاه پتروکم می‌تواند به یکی از نقاط اتصال واقعی میان صنعت پتروشیمی، سازندگان تجهیزات و شرکت‌های دانش‌بنیان تبدیل شود؛ به شرط آنکه از قالب نمایش صرف محصولات عبور کند و به میدان گفت‌وگوی فنی و تصمیم‌سازی برسد. صنعت پتروشیمی امروز با مسائلی چون محدودیت‌های تامین، ضرورت بومی‌سازی، نوسازی تجهیزات و افزایش بهره‌وری روبه‌روست و پاسخ این چالش‌ها در تعامل هدفمند میان عرضه‌کننده و بهره‌بردار شکل می‌گیرد، نه در ویترین‌های پرزرق‌وبرق.

حاتمی با تاکید بر اینکه ارزش افزوده پتروکم زمانی نمایان می‌شود که نیازهای عملیاتی مجتمع‌ها به‌صورت شفاف مطرح شود و نمایشگاه امکان تطبیق این نیازها با توان داخل را فراهم کند، تصریح کرد: اگر جلسات فنی، میزهای تخصصی و موردکاوی‌های واقعی به خروجی‌هایی مانند قرارداد، برنامه تعمیرات و نقشه راه فناوری ختم شود، پتروکم می‌تواند نقش موثری در تاب‌آوری زنجیره تأمین پتروشیمی ایفا کند.

وی با اشاره به اینکه معیار موفقیت چنین رویدادهایی، تعداد بازدیدکنندگان یا مساحت نمایشگاه نیست؛ بلکه پروژه‌هایی است که پس از جمع شدن غرفه‌ها آغاز می‌شود، گفت: پتروکم هر چقدر به کاهش فاصله میان ایده، تصمیم و اجرا کمک کند، به همان اندازه برای صنعت پتروشیمی کشور معنا و کارکرد خواهد داشت.

این کارشناس ارشد حوزه انرژی در ادامه این گفت‌وگو با اشاره به شرایط خاص اقتصاد انرژی ایران و تداوم محدودیت‌های بین‌المللی، درباره دستاوردهای نهایی سومین نمایشگاه ایران پتروکم برای صنعت پتروشیمی و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی بیان کرد: نمایشگاه‌هایی مانند ایران پتروکم در شرایط تحریم، کارکردی فراتر از رویدادهای مرسوم تجاری پیدا می‌کنند. در وضعیتی که دسترسی به بازارهای مالی بین‌المللی، فناوری‌های پیشرفته و زنجیره‌های تامین جهانی با محدودیت مواجه است، چنین نمایشگاه‌هایی به یکی از معدود فضاهای واقعی برای بازتعریف توان داخلی و ارسال سیگنال ثبات و تداوم به سرمایه‌گذاران تبدیل می‌شود. ایران پتروکم فرصتی است برای تاکید بر اینکه صنعت پتروشیمی ایران، با وجود فشارهای بیرونی، همچنان زنده، فعال، قابل اتکا و در حال نوسازی است.

وی ادامه داد: برای صنایع پتروشیمی کشور، مهم‌ترین دستاورد ایران پتروکم ایجاد یک تصویر شفاف از ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه زنجیره ارزش است. مجتمع‌ها در این فضا می‌توانند نیازهای فناورانه، قطعات راهبردی، پروژه‌های توسعه‌ای و چالش‌های عملیاتی خود را به‌طور مشخص اعلام کنند و از سوی دیگر، سازندگان داخل و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز توان واقعی خود را نه در قالب شعار، بلکه در قالب نمونه صنعتی، سابقه اجرای موفق و راهکار عملی ارائه دهند. این شفافیت دوطرفه، هزینه تصمیم‌گیری را کاهش می‌دهد و مسیر جایگزینی واردات با تولید داخلی را هموارتر می‌کند.

این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به نگاه سرمایه‌گذاران داخلی خاطرنشان کرد: سرمایه داخلی امروز بیش از هر زمان دیگری به‌دنبال پروژه‌های کم‌ریسک، دارای خوراک پایدار و بازار مشخص است. حضور هم‌زمان پتروشیمی‌های بزرگ پارس جنوبی، شرکت ملی صنایع پتروشیمی، پیمانکاران و تامین‌کنندگان در ایران پتروکم این امکان را فراهم می‌کند که زنجیره ارزش یک پروژه از خوراک تا بازار به‌صورت یکپارچه دیده شود. وقتی سرمایه‌گذار داخلی بتواند در یک فضای مشترک، اپراتور، فناوری، پیمانکار و مصرف‌کننده را کنار هم ببیند، تصمیم‌گیری برای ورود به پروژه‌های پایین‌دستی و تکمیلی واقع‌بینانه‌تر و عملی‌تر خواهد شد.

حاتمی درباره سرمایه‌گذاران خارجی نیز گفت: هرچند تحریم‌ها مانع حضور رسمی بسیاری از شرکت‌های بین‌المللی شده، اما ایران پتروکم همچنان می‌تواند برای سرمایه‌گذاران منطقه‌ای، شرکت‌های کوچک و متوسط خارجی و شرکای سنتی ایران جذاب باشد. آنچه این نمایشگاه به طرف خارجی ارائه می‌دهد، «واقعیت میدانی» صنعت پتروشیمی ایران است؛ یعنی پایداری تولید در پارس جنوبی، تداوم صادرات، در دسترس بودن خوراک و وجود نیروی انسانی متخصص. این تصویر واقعی، در بسیاری موارد تأثیرگذارتر از گزارش‌های رسمی و آمارهای منتشرشده است.

وی تاکید کرد: در شرایط تحریم، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای پتروکم می‌تواند کاهش ریسک ادراک‌شده سرمایه‌گذاری در ایران باشد. وقتی نمایشگاه به محل گفت‌وگوهای فنی، مذاکرات B2B، نشست‌های تخصصی تامین مالی و بررسی مدل‌های مشارکت تبدیل شود، طرف خارجی درمی‌یابد که صنعت پتروشیمی ایران به‌دنبال همکاری‌های هوشمند، پروژه‌محور و انعطاف‌پذیر است، نه صرفاً جذب سرمایه به هر شکل ممکن.

این کارشناس ارشد حوزه انرژی یادآور شد: اگر ایران پتروکم بتواند به‌طور هم‌زمان سه هدف «تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران داخلی»، «ارسال پیام ثبات و بلوغ صنعتی به شرکای خارجی» و «تسریع پیوند میان فناوری، تولید و بازار» را محقق کند، می‌توان گفت این نمایشگاه ماموریت خود را در شرایط تحریم به‌درستی انجام داده است. در چنین حالتی، ایران پتروکم نه‌تنها یک رویداد صنعتی، بلکه یکی از ابزارهای عملی ایران برای حفظ جایگاه و حتی ارتقای نقش خود در نقشه جهانی پتروشیمی خواهد بود؛ آن هم در سخت‌ترین شرایط بین‌المللی.