روز «بوشهر» زیر سایه موشکهای اجنبی
ده روز از آغاز جنگ میگذرد. همچنان صدای انفجارهای متوالی از گوشه و کنار شهر شنیده میشود. گاهی در دوردست دودی هم به چشم میآید. دیروز ظهر که کشتیسازی شهید محلاتی را زده بودند تا غروب دودش در کرانه شمالی دیده میشد. برخلاف روزهای نخستین جنگ که فقط موشکها سرزده سرمیرسیدند، حالا یکی دو روز است صدای ویراژ جنگندهها هم به گوش میرسد. حتی دیشب در برازجان و آبپخش… اما نه آنچنانکه در دیگر شهرها روایت میکنند. بااینوجود خیلیها از بوشهر رفتهاند. بعضیها هم ترجیح میدهند روزها در بوشهر باشند و شبها بروند اطراف. مثلاً بروند خانهباغهای گورک. دیشب شنیدم قیمت یکشب اجاره یکی از خانهباغها به ۱۳ میلیون تومان رسیده است! پلتفرم دیوار مسدود شده و قیمتها را نمیتوان از آنجا رصد کرد. زنگ میزنم به چند نفر مطلع. قیمت خانههای مبله و اجارهای دارد میتازد. در برازجان هم قیمت واحدهای مبله سربه فلک گذاشته است؛ البته هستند کسانی که مهماننوازند و در خانهشان را باز گذاشتهاند اما نمیتوان کاسبی داغ کاسبان جنگ را انکار کرد.
رسانههای داخلی را رصد میکنم. از اخبار جنگ در بوشهر خبری نیست. فقط خبری از به دام افتادن برخی پهبادها رسیده. همین الان که دارم این یادداشت را مینویسم روی خبرگزاریها این خبر آمده که «هماکنون ۲ پهپاد MQ9 در شهرستان جم و خورموج استان بوشهر توسط سامانههای نوین پدافند پیشرفته سپاه و تحت کنترل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور رهگیری و منهدم شدند».
آنقدر خبرهای حواشی جنگ بالا میآید که رویدادهای تقویمی زیرش گمشده است. امروز ۱۸ اسفند در تقویم رسمی کشور به نام «روز بوشهر» ثبتشده است؛ روزی برای پاسداشت تاریخ، فرهنگ، مقاومت و هویت شهری که قرنها دروازه ارتباط ایران با جهان بوده است. هر سال در چنین روزهایی، شهر بوشهر حال و هوای متفاوتی پیدا میکرد. خیابانها، مراکز فرهنگی و هنری و حتی کوچههای قدیمی شهر میزبان برنامههایی میشدند که یادآور تاریخ پرافتخار این بندر کهن بودند؛ اما امسال، روز بوشهر در سکوت و بدون برگزاری برنامههای همیشگی گذشت. چند روز پیش که از میدان تشریفات میگذشتم بنر بزرگداشت روز بوشهر را دیدم. غریب مانده بود.
در سالهای گذشته، هفته بوشهر با برگزاری جشنوارههای فرهنگی، شبهای موسیقی محلی، نمایشگاههای هنری، نشستهای تاریخی و برنامههای مردمی همراه بود. این برنامهها نهتنها فرصتی برای معرفی ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی بوشهر فراهم میکرد، بلکه باعث میشد نسل جوان بیشازپیش با هویت و گذشته این شهر آشنا شود. حضور هنرمندان، پژوهشگران، نویسندگان و فعالان فرهنگی در این برنامهها نیز به غنای آن میافزود.
اما امسال شرایط متفاوت بود. سایه جنگ و نگرانیهای ناشی از آن باعث شد بسیاری از برنامههای فرهنگی و اجتماعی در نقاط مختلف کشور لغو یا محدود شود. در چنین فضایی، برنامههای نکوداشت هفته بوشهر نیز برگزار نشد و این مناسبت مهم بدون مراسمهای همیشگی سپری شد.
بااینحال، لغو برنامهها به معنای فراموش شدن بوشهر و جایگاه تاریخی آن نیست. بوشهر شهری است که در طول تاریخ خود بارها با شرایط سخت و بحرانهای مختلف روبهرو شده، اما همواره توانسته هویت و فرهنگ خود را حفظ کند. از مقاومت مردم این منطقه در برابر استعمار گرفته تا نقش مهم آن در تجارت و ارتباطات دریایی، بوشهر همواره بخشی مهم از روایت تاریخ ایران بوده است.
شاید امسال خبری از جشنها و گردهماییها نبود، اما نام بوشهر همچنان در ذهن و دل مردمانش زنده است. بسیاری از شهروندان در فضای مجازی با انتشار تصاویر، نوشتهها و یادآوری خاطرات سالهای گذشته، این روز را گرامی داشتند و نشان دادند که پیوند مردم با شهرشان فراتر از یک مراسم یا جشن رسمی است.
روز بوشهر یادآور شهری است که فرهنگ، موسیقی، معماری، دریا و تاریخ در آن به هم گره خوردهاند. حتی اگر امسال این روز در سکوت گذشت، ارزش و اهمیت آن همچنان پابرجاست. امید آن میرود که در سالهای آینده، با بازگشت آرامش و ثبات، بار دیگر هفته بوشهر با شور و نشاط بیشتری برگزار شود و این شهر تاریخی دوباره میزبان جشنهایی باشد که شایسته نام و جایگاه آن است.