پارس جنوبی به سمت توسعه زیستی می‌رود

بامداد جنوب: پارس جنوبی در بیش از دو دهه گذشته، به‌عنوان ستون فقرات صنعت گاز کشور، نقشی فراتر از یک منطقه ویژه اقتصادی ایفا کرده و به یکی از پیشران‌های اصلی اقتصاد ملی تبدیل شده است. تمرکز سیاست‌گذاران بر توسعه شتابان زیرساخت‌های تولیدی، اگرچه ایران را در موقعیت ممتاز تولید انرژی قرار داده، اما در همین مسیر، شکاف‌هایی در حوزه توسعه انسانی و شهری این منطقه برجای گذاشته است. شکاف‌هایی که امروز، با پیچیده‌تر شدن بهره‌برداری، افزایش حضور نیروی انسانی متخصص و گسترش تعاملات صنعتی و مدیریتی، بیش از هر زمان دیگر خود را نشان می‌دهد.

تجربه زیسته پارس جنوبی نشان می‌دهد که توسعه صنعتی، زمانی می‌تواند پایدار و اثربخش تلقی شود که هم‌زمان با افزایش ظرفیت تولید، زیرساخت‌های سکونتی، درمانی، رفاهی و خدماتی نیز به‌روز شده و متناسب با نیازهای واقعی منطقه گسترش یابد. اتکای طولانی‌مدت به مدل‌های اسکان موقت، خوابگاهی و خدمات حداقلی، نه‌تنها کیفیت زندگی نیروی کار را کاهش داده، بلکه به یکی از عوامل پنهان فرسایش سرمایه انسانی در بزرگ‌ترین میدان گازی جهان تبدیل شده است؛ موضوعی که پیامدهای آن در کاهش ماندگاری نیروهای متخصص و دشواری جذب مدیران و کارشناسان باتجربه قابل مشاهده است.

از بعد توسعه شهری، پارس جنوبی امروز در نقطه‌ای ایستاده است که ادامه مسیر گذشته است و پاسخگوی الزامات آینده نخواهد بود. نبود بافت‌های مسکونی استاندارد، محدودیت مراکز درمانی هم‌سطح با ریسک‌های صنعتی منطقه، کمبود فضاهای عمومی و تفریحی و ضعف جدی در زیرساخت‌های اقامتی و هتلینگ، عملاً این منطقه را به محیطی «کارمحور» و نه «زندگی‌محور» تبدیل کرده است. در حالی‌ که تجربه مناطق مشابه در جهان نشان می‌دهد شهرهای صنعتی موفق، هم‌زمان با تولید، به بازتولید اجتماعی و انسانی نیز توجه نظام‌مند داشته‌اند.

در این چارچوب، توسعه هتلینگ حرفه‌ای و فضاهای اقامتی استاندارد، صرفاً یک نیاز جانبی یا لوکس تلقی نمی‌شود، بلکه بخشی از زنجیره ارزش مدیریتی و تعاملات صنعتی است. پارس جنوبی به‌عنوان محل تردد مستمر مدیران ارشد، هیأت‌های تخصصی، شرکت‌های بین‌المللی و تیم‌های فنی، بدون زیرساخت‌های اقامتی درخور، نمی‌تواند نقش ملی و بین‌المللی خود را به‌طور کامل ایفا کند. این کاستی، در سال‌های گذشته به یکی از موانع نامرئی توسعه تعاملات صنعتی و سرمایه‌گذاری در منطقه تبدیل شده است.

در چنین فضایی، قرارداد اخیر پازارگاد با صبانفت برای اجرای یک ابرپروژه مسکونی و هتلینگ، واجد اهمیتی فراتر از یک تفاهم‌نامه عمرانی است. این قرارداد را می‌توان نشانه‌ای از تغییر تدریجی نگاه به مفهوم توسعه در پارس جنوبی دانست؛ نگاهی که به‌جای تمرکز صرف بر تولید، به لزوم ایجاد زیرساخت‌های پایدار زندگی، سکونت و خدمات توجه نشان می‌دهد. اگر این ابرپروژه بر اصول شهرسازی نوین، اقلیم‌محور بودن، یکپارچگی کاربری‌ها و توجه به کیفیت فضاهای عمومی استوار شود، می‌تواند نقطه شروعی برای بازتعریف نسبت صنعت و شهر در جنوب کشور باشد.

پرداختن هم‌زمان به توسعه مسکن، خدمات درمانی، فضاهای تفریحی و هتلینگ در قالب یک پروژه بزرگ‌مقیاس، این امکان را فراهم می‌کند که پارس جنوبی به‌تدریج از یک منطقه صرفا عملیاتی، به یک پهنه زیست‌پذیر و پایدار صنعتی تبدیل شود. مسیری که در آن، نیروی انسانی نه به‌عنوان عامل مصرف‌شونده، بلکه به‌عنوان سرمایه‌ای راهبردی دیده می‌شود و کیفیت زندگی، به بخشی از معادله بهره‌وری و امنیت انرژی کشور بدل می‌گردد.

اکنون، در آستانه اجرای این ابرپروژه، مسئله اصلی صرفا حجم سرمایه‌گذاری یا مقیاس ساخت‌وساز نیست؛ بلکه نوع نگاهی است که به آینده پارس جنوبی شکل می‌دهد. آینده‌ای که یا بر تداوم توسعه سخت‌افزاری بدون پشتوانه زیستی تکیه دارد یا با پذیرش الزامات شهرسازی و توسعه انسانی، مسیر تبدیل‌شدن به یک شهر انرژی پایدار و قابل زیست را انتخاب می‌کند. مسیری که اجرای دقیق و هوشمندانه قرارداد پازارگاد و صبانفت می‌تواند یکی از نخستین گام‌های جدی آن باشد.

در همین چارچوب تحلیلی است که باید به جزئیات تفاهم‌نامه اخیر نگریست؛ تفاهم‌نامه‌ای که از منظر محتوایی، نشانه‌هایی از عبور تدریجی از نگاه پروژه‌محور و حرکت به سمت تعریف بسته‌ای از مداخلات توسعه‌محور در حوزه سکونت، خدمات و رفاه شهری دارد و می‌تواند مبنای شکل‌گیری یک الگوی جدید همکاری در پارس جنوبی باشد.

به گزارش روابط عمومی شرکت عملیات غیرصنعتی پازارگاد، این تفاهم‌نامه با اتکا به ظرفیت‌های فنی، مهندسی و اجرایی صبانفت در حوزه ساخت‌وساز و در راستای تعریف پروژه‌های مشترک توسعه‌محور با شرکت عملیات غیرصنعتی پازارگاد منعقد شد. در چارچوب این همکاری، اجرای پروژه‌هایی شامل مجتمع‌های مسکونی، اداری، تجاری، مراکز درمانی، هتل و فضاهای تفریحی و خدماتی مورد بررسی و توافق قرار گرفت. مدیرعامل شرکت عملیات غیرصنعتی پازارگاد، در این نشست با تأکید بر ضرورت هم‌زمانی توسعه صنعت پتروشیمی با رشد زیرساخت‌های زیستی منطقه گفت: رشد صنعت پتروشیمی در منطقه پارس جنوبی به مرحله‌ای رسیده که بدون توسعه زیرساخت‌های مناسب برای خانواده صنعت و بومیان منطقه، امکان پایداری آن وجود ندارد.

محمد شیخان با اشاره به اکوسیستم صنعتی پارس جنوبی و جایگاه عسلویه به‌عنوان پایتخت انرژی ایران افزود: توسعه صنعت باید هم‌تراز با ایجاد فضاهای مسکونی، تجاری، فرهنگی و تفریحی پیش برود. ایجاد مجتمع‌ها و دهکده‌های چندمنظوره می‌تواند نقش مؤثری در افزایش جذابیت منطقه و ارتقای کیفیت زندگی ایفا کند؛ موضوعی که در سیاست‌ها و رویکردهای دکتر شریعتمداری، هلدینگ خلیج فارس و صندوق‌های وابسته به صنعت نفت مورد تأکید قرار دارد.

مدیرعامل پازارگاد همچنین پیشنهاد تشکیل «کارگروه مشترک» اجرایی متشکل از تیم‌های تخصصی دو شرکت را برای تسریع در عملیاتی شدن مفاد تفاهم‌نامه مطرح کرد و با اشاره به اهمیت سرمایه انسانی صنعت نفت، گاز و پتروشیمی ابراز امیدواری کرد اجرای این پروژه در شرایط کنونی به افزایش رضایت کارکنان، خانواده‌های آنان و مردم منطقه منجر شود.

در ادامه این آیین، مدیرعامل شرکت مهندسی و ساختمانی صبانفت با قدردانی از نگاه توسعه‌محور مدیرعامل پازارگاد گفت: شعار صبانفت از ابتدای فعالیت مدیریت جدید «در مسیر توسعه» بوده است. این شرکت در حال بازنویسی و استانداردسازی الگوهای نوین و حرفه‌ای در حوزه اسکان و خدمات رفاهی کارکنان صنعت نفت و صنایع وابسته، همسو با سیاست‌های عدالت‌محور دولت و وزیر نفت است.

قربان‌نژاد افزود: هرچند در بخش‌های صنعتی پیشرفت‌های قابل توجهی حاصل شده، اما توسعه پایدار بدون توجه جدی به حوزه اسکان، معیشت و رفاه کارکنان و مطالبات بحق مردم منطقه امکان‌پذیر نیست. هدف ما این است که کارکنان، کارگران و مردم بومی منطقه در کنار خانواده‌های خود از زندگی باکیفیت و پایدار برخوردار باشند و صبانفت این ظرفیت را دارد که نقش مؤثری در تحقق این هدف ایفا کند.

تفاهم‌نامه منعقده بین شرکت پازارگاد و صبا نفت به‌عنوان گامی مهم در راستای هم‌افزایی توانمندی‌های دو شرکت و تحقق توسعه پایدار در منطقه عسلویه ارزیابی می‌شود و زمینه اجرای یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های مسکونی، رفاهی و خدماتی در این منطقه را فراهم خواهد کرد؛ پروژه‌ای که در پاسخ به نیازهای کارکنان صنعت، خانواده‌ها و مردم بومی منطقه طراحی شده و در راستای سیاست‌های دولت وفاق، وزیر نفت و صندوق بازنشستگی صنعت نفت قرار دارد. بر اساس برنامه‌ریزی‌های اولیه، این ابرپروژه شامل مرکز درمانی مجهز، مجموعه‌های تفریحی و خدماتی مدرن، زون تجاری ویژه مردم بومی، واحدهای مسکونی و فضاهای هتلینگ خواهد بود.

در این راستا، یک کارشناس طراحی شهری به بامداد جنوب گفت: توسعه زیرساخت‌های مسکونی، درمانی، تفریحی و هتلینگ در پارس جنوبی را باید از حالت «پیوست جانبی صنعت» خارج کرد و به‌مثابه جزئی جدایی‌ناپذیر از پایداری عملیاتی و آینده‌نگری توسعه منطقه‌ای به آن نگریست. پارس جنوبی امروز صرفا یک منطقه صنعتی نیست؛ این منطقه به یک کلان‌پروژه زیستی– اقتصادی تبدیل شده که بدون زیرساخت‌های کامل زندگی، با فرسایش منابع انسانی، افت بهره‌وری و ناپایداری اجتماعی مواجه می‌شود.

صادق بیروتی ادامه داد: از نظر طراحی شهری، فقدان بافت‌های مسکونی استاندارد، خدمات درمانی در تراز ملی، فضاهای تفریحی انسان‌محور و هتلینگ حرفه‌ای نه‌تنها کیفیت زندگی نیروی کار متخصص را کاهش داده، بلکه مانعی جدی در جذب و نگهداشت سرمایه انسانی، پیمانکاران خارجی، شرکت‌های دانش‌بنیان و حتی مدیریت‌های ارشد صنعتی ایجاد کرده است. شهری که نتواند «زندگی» را برای ساکنان دائم و موقت خود بازتولید کند، در بلندمدت از درون دچار فرسایش می‌شود؛ حتی اگر در تولید انرژی رکورددار باشد.

به گفته وی، در این چارچوب، قرارداد اخیر پازارگاد با صبانفت برای اجرای یک ابرپروژه مسکونی و هتلینگ را باید نقطه عطفی در تغییر نگاه به توسعه پارس جنوبی تلقی کرد؛ قراردادی که از منطق «ساخت‌وساز مقطعی» فاصله گرفته و به سمت توسعه یکپارچه شهری و خدماتی حرکت کرده است. اگر این پروژه، آن‌گونه که انتظار می‌رود، بر اساس اصول شهرسازی نوین، اقلیم‌محور، پدافند غیرعامل، دسترسی‌پذیری و تلفیق کاربری‌ها طراحی شده باشد، می‌تواند الگویی جدید برای سکونت صنعتی در ایران خلق کند.

بیروتی با تاکید بر اینکه اهمیت این ابرپروژه فقط در مقیاس فیزیکی آن نیست؛ بلکه در پیامی است که به بدنه صنعت انرژی کشور می‌دهد و آن هم این است که پارس جنوبی دیگر صرفاً محل کار نیست، بلکه باید به «محل زندگی» تبدیل شود، تصریح کرد: توسعه هتلینگ با استانداردهای حرفه‌ای نیز پاسخ مستقیمی به نیاز میزبانی هیأت‌های تخصصی، سرمایه‌گذاران، شرکت‌های بین‌المللی و رویدادهای صنعتی است؛ مسئله‌ای که سال‌ها یکی از خلأهای جدی این منطقه بوده است.

وی، موفقیت این پروژه در گروی چند اصل کلیدی شامل پیوند پروژه با شبکه حمل‌ونقل کارآمد و ایمن؛ پیش‌بینی خدمات درمانی مجهز و پایدار در مقیاس منطقه‌ای؛ طراحی فضاهای عمومی، تفریحی و سبز متناسب با اقلیم خشن جنوب و اولویت‌دادن به سکونت پایدار کارکنان به‌جای اسکان موقت و خوابگاهی دانست و افزود: اگر قرارداد پازارگاد و صبانفت بتواند این اصول را به‌درستی اجرایی کند، می‌توان گفت پارس جنوبی در حال عبور از فاز منطقه ویژه اقتصادی به سمت شهر انرژی پایدار است؛ شهری که توسعه صنعتی آن بر شانه‌های توسعه انسانی و شهری استوار شده است. چنین تحولی، نه هزینه، بلکه سرمایه‌گذاری بلندمدت در بقا و تاب‌آوری بزرگ‌ترین قطب انرژی کشور خواهد بود.