تغییر اجتنابناپذیر است
۱۴۰۴-۰۵-۲۰
داود علیزاده
بوشهر از اولویتهای ریلی ۲ ساله آینده جا ماند
4 بازدید
باوجود جایگاه راهبردی بوشهر در اقتصاد دریامحور کشور، شواهد و اظهارات رسمی مسئولان حوزه ساخت و توسعه راهآهن نشان میدهد پروژه راهآهن بوشهر، دستکم در برنامه اعلامی سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶، در زمره اولویتهای اصلی وزارت راه و شهرسازی قرار نگرفته است. عباس خطیبی، معاون ساخت و توسعه راهآهن شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور، بهتازگی از «تمرکز ویژه بر چند پروژه مهم ریلی در سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶» خبر داده و تصریح کرده است که «هدفگذاری ما تکمیل و بهرهبرداری از حدود ۸۵۰ کیلومتر خط ریلی تا پایان سال ۱۴۰۶ است.» اهمیت این اظهارات فقط در عدد ۸۵۰ کیلومتر نیست، بلکه در پروژههایی است که او بهطور مشخص بهعنوان محور تمرکز نام میبرد؛ از جمله خاش–ایرانشهر، چابهار–ایرانشهر به طول ۳۲۵ کیلومتر، مبارکه–شهرکرد به طول ۹۰ کیلومتر، کرمانشاه–خسروی با محوریت کرمانشاه–اسلامآباد غرب به طول ۱۱۵ کیلومتر، زاهدان–یونسی در بخش بیرجند–یونسی به طول ۲۷۰ کیلومتر و اتصال راهآهن سبزوار به شبکه ریلی به طول ۴۸ کیلومتر.
در این فهرست بلندبالا نامی از راهآهن بوشهر وجود ندارد. تجربه نشان داده است که در پروژههای زیرساختی، بهویژه طرحهای بزرگ ریلی، آنچه بهطور رسمی در اولویت قرار میگیرد، در تخصیص منابع، پیگیری مدیریتی، برنامهریزی زمانی و شتاب اجرا نیز دست بالا را پیدا میکند. از همین رو، وقتی مقام مسئول در سطح معاون ساخت و توسعه راهآهن، اولویتهای اجرایی دو سال آینده را با ذکر نام پروژهها اعلام میکند و بوشهر در میان آنها نیست، میتوان نتیجه گرفت که این پروژه فعلاً در سطح نخست تصمیمگیری اجرایی قرار ندارد. البته در سالهای اخیر بارها این مسأله مطرحشده بود که اتصال استان بوشهر به راهآهن سراسری جزو اولویتها قرار ندارد، اما هر بار مسئولان استانی اصرار داشتند که این مسأله گمانهزنیهای رسانهای است و بهزودی با تزریق اعتبارات لازم بالاخره انتظار دو دههای برای شنیده شدن سوت قطار در بوشهر به پایان میرسد. البته باید یادآوری کرد که در زمان سفر وزیر راه به بوشهر در پاییز سال گذشته نیز بر همگان محرز شده بود که این پروژه هزینه بالایی دارد و تمایل و ترغیبی برای انجام آن در کوتاهمدت وجود ندارد.
این در حالی است که بوشهر به دلایل متعدد شایسته حضور در چنین فهرست اولویتهای ریلی است. این استان از یکسو به بنادر مهم و ظرفیتهای صادراتی و وارداتی متصل است و از سوی دیگر، بهواسطه استقرار صنایع بزرگ، زیرساختهای انرژی و نقش مؤثر در اقتصاد ملی، نیازمند اتصال مؤثر و پایدار به شبکه حملونقل ریلی کشور است. شاید اکنون به دلیل محاصره دریایی نگاهها به سمت بنادر شمال سوق دادهشده است اما دیر یا زود این وضعیت به پایان میرسد و کسی نمیتواند موقعیت خاص استان بوشهر را انکار کند.
راهآهن بوشهر میتواند هزینه حمل بار را کاهش دهد، پیوند بنادر با پسکرانه را تقویت کند، مزیت رقابتی تجارت دریایی را بالا ببرد و سهم استان را در شبکه لجستیکی کشور افزایش دهد. با این حال، آنچه امروز تعیینکننده است نه صرفاً اهمیت ذاتی یک پروژه، بلکه جایگاه آن در نقشه اولویتهای رسمی است. خود خطیبی نیز در همین چارچوب بر «تعیین تکلیف پروژههای نیمهتمام» و «تکمیل کریدورهای حملونقلی» تأکید کرده است؛ تعبیری که نشان میدهد وزارت راه و شهرسازی در شرایط فعلی، تمرکز خود را بر طرحهایی گذاشته که یا به مراحل اجرایی بالاتری رسیدهاند یا امکان بهرهبرداری از آنها تا پایان ۱۴۰۶ واقعبینانهتر است؛ بنابراین، اگرچه هیچکس نمیتواند ضرورت راهآهن بوشهر را انکار کند، اما بر پایه اظهارات رسمی موجود باید پذیرفت که این پروژه هنوز نتوانسته وارد سبد اولویتهای اعلامی دو سال آینده شود.