چرا بازیکنان خارجی لیگ ایران را انتخاب می‌کنند؟

بامداد جنوب: فوتبال یکی از ورزش‌های محبوب تیمی است که طرفداران بسیاری در جهان دارد. در سال‌های اخیر، فوتبال ایران به‌عنوان پرطرفدارترین رشته ورزشی کشور، تحولات گسترده‌ای را در حوزه جذب بازیکنان خارجی تجربه کرده است. باشگاه‌های بزرگ و پرهواداری همچون پرسپولیس، استقلال، تراکتور و سپاهان باهدف افزایش کیفیت فنی، ارتقای سطح رقابت‌پذیری و دستیابی به موفقیت‌های داخلی و بین‌المللی، سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی روی جذب بازیکنان خارجی انجام داده‌اند.

افزایش حضور این بازیکنان علاوه بر تأثیرگذاری بر کیفیت مسابقات، توجه افکار عمومی و رسانه‌ها را نیز به میزان و نحوه انعقاد قراردادها جلب کرده است. رقم قرارداد بازیکنان خارجی، نحوه انتخاب آن‌ها، میزان تأثیرگذاری در عملکرد تیم‌ها و همچنین چالش‌های مالی و مدیریتی ناشی از این قراردادها، از موضوعاتی است که در سال‌های اخیر به یکی از مباحث مهم فوتبال ایران تبدیل‌شده است.

در همین زمینه مهر در گزارشی آورده است: در سال‌های اخیر روند جذب بازیکنان خارجی در لیگ برتر فوتبال ایران به شکل محسوسی افزایش‌یافته است؛ روندی که به‌ویژه در چهار باشگاه پرسپولیس، استقلال، تراکتور و سپاهان بیش از سایر تیم‌ها به چشم می‌آید.

در این میان، نه‌تنها مدیران این باشگاه‌ها تمایل بیشتری به استفاده از ظرفیت بازیکنان خارجی نشان داده‌اند، بلکه بخش قابل‌توجهی از هواداران نیز خواهان حضور پررنگ‌تر لژیونرها در ترکیب تیم‌های محبوب خود هستند؛ موضوعی که نشان می‌دهد اقبال به جذب بازیکنان خارجی در لیگ برتر همچنان رو به افزایش است.

سایت «eurasia.football» در این رابطه نوشت: در نقل‌وانتقالات زمستانی، چندین بازیکن خارجی باکیفیت باوجود شرایط موجود در ایران، پیشنهاد باشگاه‌های ایرانی را پذیرفتند.

تصمیم ایگور سرگیف مهاجم ازبکستانی، برای رد پیشنهاد باشگاه روسی کریلیا سووتوف و پیوستن به پرسپولیس یکی از پرهوادارترین و پرافتخارترین باشگاه‌های کشور این پرسش را مطرح کرد که آیا لیگ برتر ایران می‌تواند بر انتقال به اروپا برتری داشته باشد؟ این مهاجم ۳۲ ساله تیم ملی ازبکستان در آستانه جام جهانی قرار دارد و به‌احتمال‌زیاد در این رقابت‌ها حضور خواهد داشت؛ بنابراین انتقال به ایران، ازنظر تئوریک می‌توانست مسیر او را پیچیده کند.

بااین‌حال، سرگیف نه اولین و نه آخرین بازیکن خارجی است که مسیری را انتخاب می‌کند که بسیاری آن را پرریسک و ورود به لیگی نسبتاً ناآشنا می‌دانند.

در سال‌های گذشته ایران ستاره‌های نامداری را جذب کرد. اغلب بازیکنان باتجربه‌ای که سابقه حضور در لیگ‌های معتبر اروپایی داشتند ازجمله استیون انزونزی، مانوئل فرناندز، سرژ اوریه و وسام بن‌یدر. جذابیت اصلی برای خارجی‌ها معمولاً مسائل مالی بوده است.

در حال حاضر اما باشگاه‌های ایرانی دیگر نام‌های بزرگ و پرزرق‌وبرق را در اختیار ندارند و اثر تبلیغاتی آن جذب‌ها کوتاه‌مدت بود؛ بنابراین سیاست جذب به سمت گزینه‌های قابل پیش‌بینی‌تر و کم‌حاشیه‌تر تغییر کرده است. در کنار سرگیف، بازیکنانی کمتر شناخته‌شده از پاراگوئه، برزیل، کره جنوبی و گابن نیز در نقل و انتقالات زمستانی به ایران آمدند.

اکنون ۴۱ بازیکن خارجی در لیگ ثبت‌شده‌اند؛ ازجمله هشت نفر از آسیای مرکزی که پنج نفرشان ازبک هستند. همچنین هشت بازیکن از کشورهای یوگسلاوی سابق و دو آلبانیایی. بالکان و آسیای مرکزی به منابع اصلی جذب بازیکن تبدیل‌شده‌اند و حتی برای این گروه‌ها نیز باشگاه‌های ایرانی حاضرند مبالغ قابل‌توجهی پرداخت کنند.

گزارش‌ها حاکی است پرسپولیس برای قراردادی ۱۸ ماهه بیش از یک‌میلیون دلار به سرگیف پیشنهاد داده؛ رقمی که باشگاه روس حاضر به پرداخت آن نبود. وضعیت مشابهی در انتقال رستم آشورماتوف، مدافع ازبک، رخ داد.

روبین کازان تابستان گذشته او را با ۵۰۰ هزار یورو به استقلال تهران فروخت؛ جایی که گفته می‌شود ماهانه تا ۵۰ هزار دلار دریافت می‌کند، درحالی‌که در کازان حدود ۱۵ هزار دلار می‌گرفت.

اوستون ارونوف که در حال حاضر گران‌ترین بازیکن خارجی لیگ ایران محسوب می‌شود، دستمزد بالاتری هم دریافت می‌کند. بااین‌حال همه وسوسه نمی‌شوند؛ خوجی‌اکبر علیجانوف مدافع پاختاکور، پیشنهاد یک‌میلیون دلاری پرسپولیس را رد کرد و ترجیح داد در ازبکستان بماند.

خارج از ایران و ازبکستان جایی که به دلیل محدودیت سهمیه خارجی‌ها و کمبود استعداد نخبه داخلی دستمزدها در حال افزایش است کمتر لیگی می‌تواند چنین شرایط مالی‌ای ارائه دهد.

ساختار دستمزدی لیگ ایران بسیار نامتوازن است؛ در تیم‌های کوچک، بازیکنان داخلی ممکن است از حدود ۳ هزار دلار در ماه شروع کنند، درحالی‌که ستاره‌های تیم‌های بزرگ و ملی‌پوشان بیش از یک‌میلیون دلار در سال درآمد دارند. برای خارجی‌ها، پیشنهادها معمولاً از ماهی ۱۰ هزار دلار آغاز می‌شود.

مدل مالی باشگاه‌ها تا حد زیادی متکی بر نهادهای دولتی و شرکت‌های وابسته در بخش‌های نفت، صنعت و … است. یکی از استثناها تراکتور تبریز است که به‌صورت خصوصی اداره می‌شود و سیاست جذب مستقل‌تری دارد. این تیم در حال حاضر چهار بازیکن کروات، یک صرب و یک آلبانیایی در اختیار دارد و هدایتش بر عهده دراگان اسکوچیچ سرمربی کروات است.

سهمیه بازیکنان خارجی در ایران سخت‌گیرانه است. ۶ بازیکن غیر آسیایی به‌علاوه یک آسیایی اما همه باشگاه‌ها حتی همین ظرفیت را هم پر نمی‌کنند. بسیاری ترجیح می‌دهند تنها در صورت برتری واضح بازیکن خارجی نسبت به گزینه‌های داخلی هزینه کنند.

زیرساخت‌ها همچنان نقطه‌ضعف اصلی لیگ محسوب می‌شود. تعداد ورزشگاه‌های استاندارد محدود است، کیفیت زمین‌ها موردانتقاد قرار می‌گیرد و ورزشگاه اصلی تهران مدت‌هاست در حال بازسازی است.

به همین دلیل حتی دربی استقلال و پرسپولیس نیز گاهی به شهرهای دیگر منتقل‌شده است. فراتر از مسائل مالی و زیرساختی، موضوع امنیت نیز برای بازیکنان خارجی اهمیت دارد.

کووا تیلاوپور مقایسه لیگ ایران با لیگ برتر روسیه را نادرست می‌داند؛ ازنظر زیرساخت، کیفیت فنی و توان مالی قابل قیاس نیستند. تصور اینکه پرسپولیس بتواند ۱۰ تا ۲۰ میلیون یورو برای یک انتقال هزینه کند و سالانه چند میلیون یورو دستمزد بدهد، دشوار است. ایران برای جذب یک ستاره بزرگ ناچار به پرداخت مبالغی فراتر از ارزش واقعی خواهد بود.

طبق داده‌های ترانسفرمارکت، گران‌ترین خرید تاریخ فوتبال ایران انتقال ۲.۲ میلیون یورویی آندرانیک تیموریان به استقلال در سال ۲۰۱۳ بوده است.

اکثریت بازیکنان ایرانی به دنبال لژیونر شدن هستند ازجمله در روسیه، جایی که باشگاه‌ها به دنبال «سردار آزمون بعدی» می‌گردند؛ نمونه نادری از بازیکن ایرانی که در خارج موفق شد. برخی باشگاه‌های روس نیز از فروش مجدد بازیکنان ایرانی سود برده‌اند.

به گفته تیلاوپور، تقریباً هیچ فوتبالیست روسی تاکنون در لیگ ایران بازی نکرده است: این واضح‌ترین پاسخ به کسانی است که سعی می‌کنند دو لیگ را باهم مقایسه کنند.