روغن‌سوزی موتورهای جستجوی داخلی

با محدودیت‌های اعمال شده بر دسترسی به خدمات و پلتفرم‌های بین‌المللی، انتظار می‌رفت اپلیکیشن‌های ایرانی، به‌ویژه موتورهای جستجویی که سال‌ها درباره کارآمدی آنها تبلیغات گسترده صورت گرفته بود، بتوانند جایگزین مناسبی برای گزینه‌های معتبر جهانی باشند. متاسفانه، چند روز اخیر به وضوح نشان داده است که این انتظار با واقعیت فاصله بسیار زیادی دارد و بسیاری از این اپلیکیشن‌ها، به ویژه در حوزه جستجو، به شدت ناکارآمد بوده‌اند و نیازهای اساسی کاربران را برآورده نمی‌کنند.

این موضوع، یک تلنگر جدی برای توسعه‌دهندگان و سیاست‌گذاران حوزه فناوری اطلاعات است. به نظر می‌رسد در سال‌های گذشته، تمرکز اصلی بر روی تبلیغات این محصولات به جای توجه به کیفیت، کارایی و نیاز واقعی کاربران بوده است. اکنون در بستر اینترانت یا همان شبکه ملی موتورهای جستجوی ۲۷ پلتفرم داخلی مختلف با رویکردها و ویژگی‌های گوناگون فعالیت می‌کنند. این لیست شامل موتورهای فراجستجوگر مانند «گردو» و «سلام» است که از منابع متعدد اطلاعات را جمع‌آوری می‌کنند و از آنجا که این موتورهای نتایج خود را برپایه موتورهای جستجوگر بین‌المللی ارائه می‌دهند بنابراین در شرایط کنونی نمی‌توانند نتیجه‌ای به کاربران بدهند.

موتورهای متمرکز بر محتوای فارسی مانند «پارسی جو»، «پارسیک» و «ذره‌بین» است که با تمام تلاش‌های صورت گرفته، نتوانسته است به سطح کارایی و دقت موتورهای جستجوی معتبر جهانی دست یابد و نتایج نامربوط و غیرقابل اعتمادی را ارائه می‌دهد. یوز هم که  با تمرکز بر محتوای فارسی به میدان آمده بود گویا منقرض شده و وبسایت آن در دسترس نیست.

موتورهای تخصصی مانند «ترب» (جستجوی قیمت) شاید استثناء باشد. این موتور با ارائه امکانات متنوع و رویکردهای نوین، سعی در جلب توجه کاربران داشته اما قیمت گرفتن برای خرید و خرید تنها نیاز کاربران امروزی نیست.

از دیگر گزینه‌ها می‌توان به «ریسمون» (با تمرکز بر فهرست Link.ir)، «جَس جو» (با دسته‌بندی محتوا)، و چندین پروژه دیگر اشاره کرد که کارکردن با آنها کاربران را به شدت ناامید می‌کند.

در کل مشکلات این اپلیکیشن‌ها، صرفاً محدود به کیفیت نتایج جستجو نیست. بسیاری از آن‌ها از نظر سرعت، مصرف باتری و امنیت نیز با مشکلات جدی دست و پنجه نرم می‌کنند. همچنین، به دلیل عدم بهینه‌سازی برای دستگاه‌های مختلف و استفاده از فناوری‌های قدیمی، عملکرد آن‌ها در دستگاه‌های مختلف بسیار متفاوت است.

این ناکارآمدی، نه تنها باعث ایجاد نارضایتی در بین کاربران شده است، بلکه به اعتماد به فناوری‌های داخلی نیز آسیب زده است. در حالی که نیاز به توسعه و تقویت زیرساخت‌های داخلی وجود دارد، این امر باید با کیفیت‌سازی و ارائه محصولات کارآمد و کاربرپسند همراه باشد. برای حل این مشکل، نیاز به یک رویکرد جامع و سیستماتیک وجود دارد. این شامل سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، استفاده از فناوری‌های نوین، توجه به نیازهای واقعی کاربران و ایجاد یک اکوسیستم رقابتی و پویا است. در غیر این صورت، تلاش‌ها برای جایگزینی موتورهای جستجوی بین‌المللی با اپلیکیشن‌های ایرانی، به یک فاجعه تبدیل خواهد شد.

حال، این سوال مطرح می‌شود که چه کسانی مسئولیت این وضعیت را بر عهده می‌گیرند؟ کسانی که سال‌هاست با تبلیغات گسترده، تصویری خوش‌بینانه از توانمندی‌ این ابزارها ارائه داده‌اند و وعده‌هایی را داده‌اند که به آن‌ها عمل نشده است. این افراد باید پاسخگو باشند و نشان دهند که چگونه توانسته‌اند با وجود مشکلات و کمبودها، این وعده‌ها را به جامعه ابلاغ کنند.

این فاجعه، یک فرصت برای بازنگری اساسی در سیاست‌ها و استراتژی‌های توسعه فناوری اطلاعات کشور است. نیاز به سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، استفاده از فناوری‌های نوین و توجه به نیازهای واقعی کاربران وجود دارد، اما این امر باید با شفافیت، پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری همراه باشد. در غیر این صورت، تلاش‌های انجام شده برای جایگزینی محصولات خارجی، به یک کابوس تبدیل خواهد شد و اعتماد مردم به فناوری داخلی به شدت تضعیف خواهد شد.