تولید تیرماه پتروشیمی پارس به ۱۱۲ هزار و ۳۶۵ تن رسید

بامداد جنوب: پتروشیمی پارس در تیر ۱۴۰۵ تصویری قابل اتکا از بازگشت تدریجی به مدار تولید ارائه داد که اگرچه هنوز با ظرفیت‌های متعارف سال‌های باثبات فاصله دارد، اما در فضای پرتنش ماه‌های اخیر، از منظر عملیاتی و روانی برای سهامداران و فعالان صنعت پتروشیمی اهمیت ویژه‌ای دارد. بررسی روند تولید این شرکت در چهار ماه نخست سال نشان می‌دهد پارس پس از عبور از یکی از دشوارترین مقاطع عملیاتی خود، در تیرماه توانسته به سطحی از احیا برسد که می‌توان آن را نخستین سیگنال جدی بازگشت به پایداری نسبی دانست.

بر پایه داده‌های منتشرشده در گزارش فعالیت ماهانه تیر ۱۴۰۵ شرکت پتروشیمی پارس در سامانه کدال، مجموع تولید شرکت در این ماه به ۱۱۲ هزار و ۳۶۵ تن رسیده؛ سطحی که در مقایسه با عملکرد ماه‌های قبل، یک جهش معنادار به شمار می‌رود. این در حالی است که پارس در فروردین ۳۷ هزار و ۵۶۹ تن تولید داشت، در اردیبهشت عملاً با توقف کامل مواجه شد و در خرداد تولید آن به ۱۷ هزار و ۷۶۸ تن محدود ماند. در چنین شرایطی، ثبت بیش از ۱۱۲ هزار تن تولید در تیرماه، صرفاً یک عدد در گزارش ماهانه نیست؛ بلکه نشانه‌ای از بازیابی تدریجی توان عملیاتی شرکتی است که در زنجیره پتروشیمی منطقه پارس جنوبی، نقشی کلیدی و چندلایه دارد.

اهمیت عملکرد تیرماه زمانی مهم جلوه می‌کند که آن را در متن شرایط منطقه تحلیل کنیم. پتروشیمی پارس در ماه‌های گذشته نه‌فقط با محدودیت‌های داخلی معمول نظیر تعمیرات، مدیریت خوراک یا توقف‌های فنی روبه‌رو بود، بلکه از تبعات مستقیم و غیرمستقیم بحران ناشی از جنگ و اختلال در زیرساخت‌های حیاتی منطقه نیز تأثیر پذیرفت. در منطقه پارس جنوبی، بخش مهمی از استمرار تولید مجتمع‌های پتروشیمی به پایداری یوتیلیتی‌ها وابسته است؛ یوتیلیتی‌هایی که تأمین بخار، برق، آب صنعتی و سایر نیازهای زیرساختی را بر عهده دارند. در این میان، مبین انرژی خلیج فارس و دماوند انرژی عسلویه به عنوان دو بازیگر اصلی این حوزه، در عمل ستون فقرات خدمات یوتیلیتی در منطقه به شمار می‌روند.

از دید کارشناسان انرژی، حتی اگر واحدهای تولیدی مستقیما هدف آسیب قرار نگرفتند، اختلال در عملکرد مراکز یوتیلیتی توانست زنجیره تولید را در کل منطقه دچار نوسان یا توقف کند. پتروشیمی پارس نیز از این قاعده مستثنی نبود. این شرکت بخش قابل‌توجهی از یوتیلیتی و پشتیبانی عملیاتی خود را از شبکه منطقه به‌ویژه از مسیر خدمات‌رسانی مبین انرژی دریافت می‌کند. به همین دلیل، اختلال در این شریان پشتیبان، مستقیماً بر توان تولید پارس تاثیر گذاشت. از همین حیث، رشد تولید تیرماه را باید نه به عنوان بازگشت کامل به شرایط عادی، بلکه به عنوان احیا در بستر محدودیت ارزیابی کرد.

داده‌های تیرماه نشان می‌دهد بازگشت تولید در پارس صرفاً محدود به یک یا دو محصول نبوده، بلکه ترکیب تولیدی شرکت نیز تا حدی به تعادل نزدیک شده است. در این ماه، اتان با ۳۵ هزار و ۶۲۹ تن بیشترین سهم را در سبد تولید داشت. پس از آن پروپان با ۲۴ هزار و ۴۷۱ تن و بوتان با ۲۰ هزار و ۳۵۰ تن قرار گرفتند. همچنین در بخش محصولات پتروشیمیایی، اتیل‌بنزن با ۱۳ هزار و ۷۷۱ تن و استایرن منومر با ۱۲ هزار و ۲۲۳ تن تولید شد.

این ترکیب از دو جهت حائز اهمیت است؛ نخست اینکه پارس در دو حوزه پالایشگاهی و پتروشیمیایی فعال است و بازگشت همزمان تولید در این دو بخش می‌تواند نشانه‌ای از بازیابی تدریجی تعادل عملیاتی در کل مجتمع باشد. دوم اینکه برخی از محصولات این شرکت به‌ویژه در زنجیره آروماتیکی، دارای جایگاه انحصاری یا کم‌رقیب در داخل کشور هستند؛ موضوعی که اختلال یا احیای تولید آنها فقط برای سهامداران پارس مهم نیست، بلکه بر بازار داخلی پایین‌دست نیز تاثیر می‌گذارد.

با وجود این بهبود، شواهد موجود نشان می‌دهد سطح فعلی تولید هنوز تا بازگشت کامل فاصله دارد. مقایسه با سال‌های گذشته و حتی با برنامه‌های تولیدی متعارف شرکت نشان می‌دهد تیرماه ۱۴۰۵ را نمی‌توان به‌منزله عادی شدن کامل وضعیت تلقی کرد. محدودیت در تأمین بخار، ناپایداری برخی یوتیلیتی‌ها، وضعیت خوراک و آثار ماندگار اختلالات منطقه‌ای همچنان سایه خود را بر عملکرد شرکت حفظ کرده است.

همین واقعیت سبب می‌شود ارزیابی عملکرد تیرماه، ارزیابی دوگانه باشد؛ از یک سو، ثبت بهترین عملکرد چهار ماه اخیر یک دستاورد عملیاتی مهم است؛ از سوی دیگر، این سطح هنوز با آنچه از یک شرکت بزرگ و راهبردی همچون پتروشیمی پارس انتظار می‌رود، فاصله دارد. بنابراین، پیام اصلی تیرماه نه «بازگشت کامل»، بلکه «شروع مسیر بازگشت» است.

پتروشیمی پارس به‌عنوان یکی از شرکت‌های مهم مستقر در منطقه پارس جنوبی، در دو بخش محصولات پالایشگاهی و محصولات پتروشیمیایی فعالیت می‌کند. در سبد پالایشگاهی این شرکت، تولید اتان، پروپان، بوتان و گسولین قرار دارد؛ محصولاتی که برخی از آنها در پالایشگاه‌های گازی کشور نیز تولید می‌شوند، اما جایگاه پارس از نظر مقیاس و نقش در زنجیره پایین‌دستی، متفاوت و موثر است. در بخش پتروشیمیایی نیز اتیل‌بنزن، استایرن منومر و مخلوط بنزن و تولوئن از مهم‌ترین محصولات شرکت به شمار می‌روند که تولید برخی از آنها در داخل کشور عملاً در انحصار پتروشیمی پارس است.

چنین جایگاهی موجب شده هر تغییر در تولید، فروش، تأمین خوراک، یوتیلیتی و پیشرفت طرح‌های توسعه‌ای این شرکت، مستقیماً بر نگاه سهامداران و تحلیلگران اثر بگذارد. از همین رو، مجمع عمومی عادی سالیانه این شرکت در ۲۴ تیر امسال نیز فراتر از یک نشست تشریفاتی، به صحنه‌ای برای ارزیابی دقیق عملکرد سال ۱۴۰۴ و چشم‌انداز ۱۴۰۵ تبدیل شد.

در مجمع عمومی عادی سالیانه پتروشیمی پارس که با حضور ۹۴.۷۹ درصد سهامداران برگزار شد، مدیران شرکت تصویری نسبتاً روشن از وضعیت عملیاتی و مالی ارائه کردند. در این نشست، صورت‌های مالی سال ۱۴۰۴ به تصویب رسید و سهامداران با تقسیم ۴۴۰ ریال سود نقدی به ازای هر سهم موافقت کردند؛ تصمیمی که در کنار ارقام عملکردی ارائه‌شده، این پیام را به بازار مخابره کرد که پارس با وجود فشارهای بیرونی، همچنان توان حفظ جذابیت سودآوری خود را دارد.

بر اساس گزارش مدیرعامل شرکت در این مجمع، پتروشیمی پارس در سال ۱۴۰۴ با وجود محدودیت‌های ناشی از جنگ، تعمیرات اساسی مجتمع، کاهش قیمت جهانی LPG و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، موفق شد حدود سه میلیون و ۸۵۰ هزار تن محصول تولید کند و ۹۲.۵ درصد برنامه تولید سالانه را محقق سازد. عبدالکریم پهلوانی در این مجمع بیان کرد که حدود ۹۰ درصد فاصله ایجادشده با برنامه تولید ناشی از شرایط جنگی و محدودیت‌های بیرونی بوده و تنها ۱۰ درصد به عوامل داخلی از جمله تعمیرات اساسی و تأمین کاتالیست مربوط می‌شود.

این تفکیک نشان می‌دهد افت عملکرد شرکت را نمی‌توان صرفاً به ناکارآمدی مدیریتی یا اختلالات درون‌سازمانی نسبت داد. بخش اصلی فشار بر پارس از بیرون تحمیل شده و به همین دلیل، هر میزان بازیابی در تولید، ارزش مضاعف پیدا می‌کند.

همچنین در همین مجمع اعلام شد ارزش فروش شرکت در سال ۱۴۰۴ به ۱۳۳ هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به سال قبل ۳۲ درصد رشد داشته است. به گفته مدیرعامل پارس، ۲۰ درصد از این افزایش ناشی از تسعیر نرخ ارز و ۱۲ درصد حاصل بهبود عملکرد عملیاتی، مدیریت فروش و افزایش بهره‌وری بوده است. این تفکیک نیز اهمیت دارد، زیرا نشان می‌دهد رشد درآمد شرکت صرفاً محصول تغییرات ارزی نبوده و بخشی از آن از مسیر بهبود واقعی در مدیریت عملیاتی و تجاری حاصل شده است.

همچنین مدیران شرکت در مجمع اعلام کردند که واحد استایرن منومر پس از تعمیرات اساسی و تعویض کاتالیست، توانسته به تولیدی معادل ۱۰۲ درصد ظرفیت اسمی دست یابد. ساخت داخل بیش از ۴۰۰ قلم تجهیزات صنعتی، افزایش ظرفیت واحدهای اتیل‌بنزن و استایرن منومر، تعمیر کمپرسور سیکل تبرید و دریافت گواهینامه عدم آلایندگی نیز از جمله دستاوردهایی بود که مدیران شرکت بر آن تأکید کردند؛ اقداماتی که به گفته آنان، از تحمیل حدود دو هزار میلیارد تومان جریمه به شرکت جلوگیری کرده است.

در بخش طرح‌های توسعه‌ای، پروژه PDH به پیشرفت فیزیکی ۲۳.۱۵ درصدی رسیده و پروژه PP نیز از مرز شش درصد عبور کرده است. مدیران شرکت اعلام کردند با تأمین منابع مالی، اجرای این پروژه‌ها در سال ۱۴۰۵ سرعت بیشتری خواهد گرفت. همچنین مجوز انتشار اوراق مرابحه برای تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای اخذ شده و برنامه افزایش سرمایه از محل سود انباشته نیز در دستور کار قرار دارد.

افزون بر این، در مجمع اعلام شد قرارداد پروژه فروش گاز CO₂ در آستانه نهایی شدن است و پیش‌بینی می‌شود این طرح سالانه دست‌کم چهار میلیون دلار سود برای شرکت ایجاد کند. پروژه نصب توربین‌های گازی نیز در صورت بهره‌برداری، سالانه حدود دو هزار میلیارد تومان صرفه‌جویی در هزینه‌های انرژی برای شرکت به همراه خواهد داشت. این دو پروژه، در کنار اصلاح زیرساخت‌های انرژی و آب، می‌توانند وابستگی شرکت به برخی ریسک‌های محیطی را در میان‌مدت کاهش دهند.

با وجود همه این نکات مثبت، یکی از دغدغه‌های مهم سهامداران در مجمع، وضعیت تأمین بنزن و زمان بازگشت پایدار واحد استایرن منومر به مدار بود. مدیرعامل شرکت اعلام کرد این واحد به دلیل محدودیت موجودی بنزن از مدار خارج شده، اما شرکت امیدوار است با تأمین بخار و خوراک، از نیمه دوم مرداد دوباره وارد مدار تولید شود. همچنین مجوز واردات بنزن اخذ شده و فرایند واردات در حال انجام است، هرچند اجرای آن به شرایط روز کشور وابسته خواهد بود.

تولید ۱۱۲ هزار و ۳۶۵ تنیپتروشیمی پارس در تیر ۱۴۰۵ را باید یک نقطه عطف محتاطانه در مسیر احیای این شرکت دانست. این رقم، در کنار بهبود ترکیب تولید و ارائه تصویری نسبتاً امیدوارکننده در مجمع سالانه، نشان می‌دهد پارس از شوک شدید ماه‌های گذشته فاصله گرفته و در مسیر بازگشت تدریجی قرار گرفته است. با این حال، استمرار این روند به متغیرهایی وابسته است که بخشی از آنها همچنان خارج از کنترل مستقیم شرکت قرار دارند؛ از پایداری یوتیلیتی‌های منطقه و تأمین بخار گرفته تا وضعیت خوراک، بنزن و سرعت اجرای پروژه‌های زیرساختی.