عزیمت حدود ۶۰ هزار بوشهری به سفر اربعین

بامدادجنوب_داود علیزاده

پیاده‌روی اربعین حسینی، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های مذهبی جهان در سال‌های اخیر به شمار می‌رود. امسال این سفر معنوی با مردادماه و اوج گرمای تابستان هم‌زمان شده است؛ شرایطی ویژه که ضرورت برنامه‌ریزی دقیق، رعایت پروتکل‌های بهداشتی و هماهنگی‌های لجستیکی را بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌کند. در لحظه تنظیم این گزارش، دمای هوا در شهرهای زیارتی عراق در سطح بسیار بالایی قرار دارد، به‌طوری که حداکثر دمای نجف و کربلا به ۵۰ درجه، کاظمین و بغداد به ۴۹ درجه و سامرا به ۴۸ درجه سانتی‌گراد پیش‌بینی شده و انتظار می‌رود در روزهای آینده نیز دما در همین محدوده باقی بماند. در این راستا، هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، راهداری، حج و زیارت و دانشگاه علوم پزشکی استان بوشهر برای تسهیل حرکت زائران و حفظ سلامت آن‌ها با تمام ظرفیت در حال اجراست.

روند نام‌نویسی و اعزام زائران دیار مرزداران خلیج فارس با استقبال گسترده‌ای همراه بوده است. مهدی صداقت، مدیر حج و زیارت استان بوشهر، در گفت‌وگو با خبرنگاران با اعلام آخرین آمار ثبت‌نامی‌ها گفت: «تاکنون ۵۸ هزار و ۶۷۵ نفر از استان بوشهر در سامانه سماح برای سفر اربعین حسینی ثبت‌نام کرده‌اند که بخش عمده اعزام‌های این زائران از مرز شلمچه انجام می‌شود.»

وی با بیان اینکه ثبت‌نام زائران حسینی از نهم تیرماه آغاز شده و تا روز پیش از اربعین حسینی ادامه دارد، تصریح کرد: «این تعداد زائر در قالب ۳۶ هزار و ۲۰۰ گروه نام‌نویسی کرده‌اند.»

مدیر حج و زیارت استان بوشهر در ادامه با اشاره به خدمات حمایتی و نظارتی در طول مسیر افزود: «به منظور راهنمایی زائران و پیگیری امور گمشدگان، ۳۷ نفر از عوامل زیارتی استان بوشهر به‌صورت افتخاری در شهر سامرا مستقر شده‌اند. زائران گرامی می‌توانند با نصب نرم‌افزار «همیار زائر»، موارد مفقودی و اشیای گمشده خود را به ثبت رسانده و پیگیری کنند.»

صداقت همچنین با انتقاد شدید از فعالیت کاروان‌های آزادبر و غیرمجاز، به زائران هشدار داد: «این کاروان‌ها فاقد خدمات استاندارد بوده و زائران را از پوشش بیمه‌ای و خدمات درمانی معتبر محروم می‌کنند که در صورت بروز هرگونه حادثه یا بیماری، هزینه‌های سنگین و جبران‌ناپذیری به خانواده‌ها تحمیل خواهد شد. لذا تأکید می‌شود زائران تنها از مسیرهای قانونی و کاروان‌های مجاز اقدام به سفر کنند.»

بخش عمده‌ای از عملیات لجستیکی این سفر زیارتی بر دوش ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای استان است. مهدی شهابی، معاون حمل‌ونقل اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان بوشهر به ما از جابه‌جایی حدود ۱۷ هزار نفر از زائران اربعین حسینی با ناوگان عمومی استان خبر داد و گفت: «از آغاز اجرای طرح جابه‌جایی اربعین در ۲۵ تیرماه تا نهم مردادماه، ۱۳ هزار و ۴۴۰ مسافر با استفاده از ناوگان حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای استان به مرز شلمچه اعزام شده‌اند.»

وی با اشاره به آغاز موج بازگشت بخشی از زائران اظهار داشت: «طی این بازه زمانی، ۳ هزار و ۴۰۰ زائر نیز از مرز شلمچه به استان بازگردانده شده‌اند و روند اعزام و بازگشت زائران با استفاده از ظرفیت ناوگان حمل‌ونقل عمومی به‌صورت منظم و مستمر در حال انجام است.»

شهابی به تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای نظارت بر این فرآیند اشاره کرد و افزود: «به منظور تسهیل خدمات‌رسانی و نظارت دقیق بر روند جابه‌جایی زائران، کارشناسان اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان بوشهر در پایانه مرزی شلمچه و پایانه مسافری بوشهر به‌صورت ۲۴ ساعته مستقر هستند و بر ارائه خدمات مطلوب به زائران نظارت می‌کنند تا این سفر با حداکثر ایمنی، نظم و کیفیت انجام گیرد.»

یکی از چالش‌های مهم در سفرهای مرزی، قوانین سخت‌گیرانه کشور میزبان در خصوص همراه داشتن برخی داروهاست. مدیر حج و زیارت استان بوشهر در این خصوص گفت: «داروهای حاوی کدئین، مسکن‌های مشابه مخدر و داروهای اعصاب و روان مانند دیازپام در کشور عراق ممنوع است و پلیس این کشور با حاملان آن‌ها برخورد قانونی جدی خواهد داشت.»

در همین راستا، دکتر شایسته داودی، کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، جزئیات بیشتری ارائه داد و تصریح کرد: «یکصد و نه (۱۰۹) قلم دارو از انواع مختلف از جمله استامینوفن کدئین‌دار، مورفین، داروهای بیماری صرع، داروهای بیماری سرطان و مواردی که به نوعی از مواد مخدر در تولید آن‌ها استفاده شده، حملشان توسط مسافر ممنوع است. مجازات حمل داروی ممنوعه حتی یک قرص و مواد مخدر کمتر از یک گرم، مشمول محکومیت توسط کشور میزبان می‌شود.»

وی در خصوص بیمارانی که ناگزیر به استفاده از این داروها هستند، توضیح داد: «در صورتی که بیمار هستید و از یکی از داروهای موجود در لیست داروهای ممنوعه استفاده می‌کنید، حمل آن فقط به اندازه مصرف کم در طول سفر و با همراه داشتن نسخه پزشک تأییدشده بلامانع است.»

گرمای بی سابقه هوا ضرورت مراقبت از داروها را دوچندان کرده است. کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با اشاره به این موضوع گفت: «زائران گرامی توجه داشته باشند با توجه به گرمای هوا، حتی‌الامکان در خصوص داروهایی که نیاز به حفظ زنجیره سرما دارنداعم از قلم انسولین و سوسپانسیون آنتی‌بیوتیک آماده‌شده شرایط نگهداری و حفظ دمای مناسب در طول سفر ضروری است.»

دکتر داودی خاطرنشان کرد: «زائران گرامی که دارای بیماری زمینه‌ای هستند، از جمله دیابت، فشارخون و بیماری‌های قلبی و عروقی، داروی مصرفی خود را جهت استفاده روزانه و به تعداد مورد نیاز در طول دوره سفر به همراه داشته باشند و در صورت امکان، مدارک تأییدکننده بیماری زمینه‌ای خود را نیز همراه بیاورند.»

در همین ارتباط، دکتر زهرا امینی پزشک عمومی نیز در گفت‌وگو با بامداد جنوب، بر لزوم تهیه تجهیزات پزشکی پیش از عزیمت تأکید کرد و گفت: «افرادی که به بیماری‌های مزمن مبتلا هستند، نباید تهیه تجهیزات پزشکی مورد نیاز خود را به مقصد سفر موکول کنند. دستگاه اندازه‌گیری قندخون، نوار تست، قلم انسولین و سوزن‌های مورد نیاز از مهم‌ترین تجهیزات بیماران مبتلا به دیابت است؛ چرا که تغییر در برنامه غذایی، فعالیت بدنی و شرایط سفر می‌تواند بر کنترل قند خون اثر بگذارد و بیماران باید امکان پایش منظم را داشته باشند.»

وی همراه داشتن دستگاه سنجش فشار خون را برای افراد مبتلا به پرفشاری خون، بیماران قلبی و سالمندان ضروری دانست و افزود: «کنترل منظم فشار خون در طول سفر می‌تواند از بروز عوارض ناشی از نوسانات فشار پیشگیری کند. همچنین بیماران مبتلا به آسم و بیماری‌های تنفسی باید اسپری‌های استنشاقی خود را به مقدار کافی همراه داشته باشند. همراه داشتن تب‌سنج نیز برای تشخیص سریع‌تر وضعیت بیمار در صورت بروز ناخوشی بسیار کاربردی است.»

بخش دیگری از مخاطرات سفر اربعین امسال مربوط به بیماری‌های گوارشی ناشی از گرمای شدید است. دکتر محمد کریمی، پزشک متخصص داخلی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی، با هشدار نسبت به افزایش مشکلات گوارشی گفت: «در دمای بالای ۴۰ درجه، بدن برای تنظیم حرارت، جریان خون را به سطح پوست افزایش می‌دهد که این موضوع باعث کاهش خون‌رسانی به دستگاه گوارش شده و زمینه بروز مشکلات گوارشی را فراهم می‌کند.»

وی گرمای شدید هوا، تغییر الگوی غذایی و ازدحام جمعیت را سه عامل اصلی بروز این مشکلات دانست و افزود: «مصرف غذاهای چرب و سرخ‌شده در موکب‌ها، همراه با سخت‌تر شدن رعایت بهداشت فردی، زائران را در معرض اسهال مسافرتی قرار می‌دهد. پیشگیری، مؤثرترین راه مقابله است و مدیریت مصرف مایعات مهم‌ترین توصیه است؛ همراه داشتن آب کافی در طول روز ضروری است و در صورت بروز اسهال، استفاده از پودر ORS توصیه می‌شود. همچنین باید از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند چای غلیظ و نوشابه که موجب افزایش کم‌آبی بدن می‌شوند، پرهیز کرد.»

این متخصص داخلی به زائران توصیه کرد وعده‌های غذایی سبک، کم‌چرب و کم‌ادویه مصرف کنند و افزود: «به دلیل احتمال آلودگی، مصرف سالاد و سبزیجات خام باید به حداقل برسد و میوه‌هایی مانند موز و سیب جایگزین شوند. کنسروها نیز حتماً باید قبل از مصرف جوشانده شوند. همچنین با توجه به محدودیت دسترسی به مواد شوینده، همراه داشتن ضدعفونی‌کننده دست با پایه الکل ۷۰ درصد ضروری است.»

دکتر کریمی در پایان نسبت به مصرف یخ‌های قالبی و فله‌ای هشدار داد و گفت: «زائران بهتر است از بطری آب شخصی استفاده کنند و در صورت بروز علائم هشداردهنده‌ای مانند تب، اسهال خونی، استفراغ مکرر، کاهش سطح هوشیاری و یا عدم دفع ادرار برای مدت طولانی، سریعاً به پزشک مراجعه نمایند.»