مسیر ناتمام زنان در دولت چهاردهم
۱۴۰۴-۰۵-۱۲
داود علیزاده
هوای پاک در تقویم؛ آلایندگی در ریهها
6 بازدید
یکشنبه ۱۷ خرداد در تقویم هفته محیطزیست با عنوان «هوای پاک؛ تعهد مسئولان، مسئولیت شهروندی» نامگذاری شده است؛ عنوانی امیدوارکننده که قرار است یادآور نقش دولت و جامعه در حفاظت از کیفیت هوا باشد؛ اما واقعیت تلخ این است که در همین لحظه در زمان نگارش این متن و در آستانه روزی که این شعار تکرار میشود، دادههای سامانه پایش کیفی هوا نشان میدهد در جنوب استان بوشهر وضعیت هوا در محدوده ناسالم قرار دارد؛ دقیقتر اگر بخواهیم اشاره کنیم شاخص ایستگاه بردخون به رنگ قرمز روی ۱۷۴ قرار دارد و در عسلویه و کنگان نیز با رنگ نارنجی وضعیت قابل قبولی ندارند و این یعنی وضعیتی که بیش از هر چیز فاصله میان شعارها و واقعیتها را یادآوری میکند.
هفته محیطزیست هر سال با مجموعهای از برنامهها، همایشها و شعارها همراه است؛ از وعدههای کاهش آلایندگی گرفته تا تأکید بر توسعه پایدار و حفاظت از طبیعت؛ اما برای بسیاری از ساکنان جنوب استان بوشهر، این برنامهها بیش از آنکه در زندگی روزمرهشان قابل لمس باشد، در حد همان سخنرانیها و گزارشهای رسمی باقی میماند. وقتی مردم در شهرهایی که در قلب صنعت انرژی کشور قرار دارند، هنوز با هوایی آلوده، بوی گاز و دود فلرها مواجهاند، طبیعی است که نسبت به اثرگذاری این برنامهها تردید داشته باشند.
تمرکز گسترده صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در منطقه پارس جنوبی طی دو دهه گذشته، جنوب استان بوشهر را به یکی از مهمترین قطبهای انرژی کشور تبدیل کرده است. این توسعه صنعتی بیتردید اهمیت اقتصادی بزرگی دارد، اما همزمان فشار قابل توجهی بر محیطزیست منطقه وارد کرده است. انتشار آلایندههایی مانند دیاکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، ذرات معلق و ترکیبات آلی فرار در کنار فعالیت فلرهای گازی و تردد گسترده ناوگان صنعتی، کیفیت هوا را در بسیاری از روزهای سال تحت تأثیر قرار میدهد.
با این حال، آنچه بیش از همه مورد انتقاد افکار عمومی قرار دارد، نه صرفاً وجود آلودگی، بلکه فاصله میان وعدهها و نتایج ملموس است. سالهاست درباره برنامههای جمعآوری فلرهای گازی، کاهش آلایندگی صنایع و اجرای طرحهای زیستمحیطی در منطقه سخن گفته میشود. در گزارشها و خبرها نیز بارها از پیشرفت پروژهها و اقدامات انجامشده سخن به میان آمده است؛ اما شواهد میدانی و تجربه روزمره مردم چیز دیگری میگوید؛ شعلههای فلر همچنان در آسمان شب دیده میشوند و روزهایی با شاخص آلودگی بالا همچنان تکرار میشوند.
در چنین شرایطی، افکار عمومی بیش از هر چیز نیازمند گزارشهای شفاف، دقیق و قابل راستیآزمایی درباره اقدامات انجامشده در حوزه کاهش آلودگی هواست. اینکه چه تعداد فلر جمعآوری شده، چه میزان از انتشار آلایندهها کاهش یافته و چه تأثیری بر کیفیت هوا داشته است، پرسشهایی است که پاسخ روشن به آنها میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند. بدون شفافیت و ارائه دادههای قابل سنجش، شعار «تعهد مسئولان» در حد یک عبارت نمادین باقی میماند.
از سوی دیگر، مسئله نوسازی ناوگان حملونقل و مدیریت تردد سنگین صنعتی نیز از جمله موضوعاتی است که بارها درباره آن صحبت شده، اما پیشرفت آن برای افکار عمومی چندان محسوس نیست. کامیونها، خودروهای سنگین و ماشینآلات فرسودهای که در مسیرهای صنعتی منطقه تردد میکنند، سهم قابل توجهی در افزایش آلایندگی هوا دارند و انتظار میرود برای کاهش این سهم برنامهای جدی و قابل اجرا وجود داشته باشد.
هفته محیطزیست اگر قرار است معنایی فراتر از یک مناسبت تقویمی داشته باشد، باید فرصتی برای پاسخگویی و ارزیابی واقعی عملکردها باشد. تا زمانی که نتیجه اقدامات اعلامشده در زندگی روزمره مردم دیده نشود، تکرار شعارهایی مانند «هوای پاک» بیش از آنکه امیدبخش باشد، یادآور فاصلهای است که میان وعدهها و واقعیت وجود دارد.